DR KITTY ZWART (1943-2020), TECNOCASA EN MIJN DOCUMENTEN D.D. 30 JANUARI VANAF 5 JANUARI

Ik ontving dit bericht van mijn oudste zoon: Ken jij deze mevrouw? Kitty Zwart (1943-2020), hooggeleerde vrouw die vocht voor vertaalvak Haar ontdekking dat Don Quichot in het Nederlands een schim was van het origineel, gaf haar loopbaan vleugels. Ze inspireerde generaties studenten.

Peter de Waard 29 januari 2020, 20:56 Don Quichot is een van de beroemdste romans in de wereldgeschiedenis. Toen Kitty Zwart voor het eerst de Nederlandse vertaling van Cervantes’ levenswerk las, vond ze het boek maar niets. Nadat ze Spaans had gestudeerd, besloot ze het boek nog een keer te lezen in de originele taal. Dit was een heel ander boek, dat ze wel prachtig vond. In het origineel bleek Don Quichot een veel gelaagder karakter te zijn. Kitty Zwart vond dat van de hoofdpersoon in de vertaling een karikatuur was gemaakt. In 1984 schreef ze daar een proefschrift over, Vertaling en origineel, waarin ze een fijnmazig vergelijkingsmodel opstelde waarmee de verhouding van de vertaling tot het origineel kon worden bepaald. ‘Als er in een buitenlandse roman een berk wordt geschreven, moet je daar in de Nederlandse vertaling geen boom van maken’, zegt haar echtgenoot Hans Kuiken. ‘Natuurlijk is de berk een boom. Maar de schrijver heeft niet voor niets berk geschreven.’ Kitty Zwart was vertaalwetenschapper en hispanoloog. Van 1987 tot 1995 was ze hoogleraar vertaalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Ze was ook mede-oprichter van Filter, een tijdschrift over vertalen. In 1991 werd voor het eerst borstkanker bij haar vastgesteld. Ze genas, maar tien jaar later kwam de ziekte terug. Ze was medeoprichter van de Stichting Kanker in Beeld, die creatieve expressie bij kankerpatiënten stimuleert. ‘Ze schreef, maakte schilderijen en gedichten’, aldus Kuiken. ‘Ze was een overlever.’ Ze behield haar enthousiasme en bevlogenheid. Uiteindelijk overleed ze op 11 januari in Ootmarsum, waar ze de laatste twee jaar van hun twintig jaar samenzijn woonde, na een gestrand huwelijk van dertig jaar. Ze werd geboren in Koog aan de Zaan als een van de drie kinderen van een organisatieadviseur die van de ene naar de andere plek in Nederland trok. Ze ging naar de mms in Eindhoven, ‘met als doel een goede echtgenote van een Philipsmanager te worden’. Maar toen het gezin naar Amsterdam verhuisde, gooide ze het over een andere boeg. Ze ging MO Spaans studeren, deed haar doctoraal en promoveerde. In 1987 werd ze onder haar toenmalige naam K.M. van Leuven-Zwart een van de eerste vrouwelijke hoogleraren op de UvA. Twee jaar later interviewde Vrij Nederland haar voor de bijlage ‘Hooggeleerde Vrouwen’. Een van haar studenten schreef op de site van Filter: ‘Als enige student die de theoretische variant volgde aan een instituut waar de sfeer werd bepaald door de Theoriefeindlichkeit van de meeste docenten was ik uitermate blij met een hoogleraar en docent die de theorie omarmde. Ze was een buitengewoon stimulerende en enthousiasmerende docent en werd door haar studenten, mijzelf incluis, op handen gedragen.’Ze verzette zich fel tegen de opheffing van het Instituut voor Vertaalwetenschap waartoe de UvA in 1993 had besloten. ‘Achterhaald en anachronistisch’, noemde ze het besluit in een stuk dat ze samen met Ton Naaijkens schreef in De Gids. Haar opmerkingen over de vertaling van Don Quichot bleven niet onopgemerkt. In 1997 verscheen een nieuwe vertaling van Barber van de Pol, die wel recht deed aan de gelaagdheid van de figuur Don Quichot.Hans Kuiken zegt dat ze op vele mensen een onuitwisbare indruk maakte. ‘Na haar dood kreeg ik uit Chili bericht van de schrijver Ariel Dorfman, bekend van het stuk De dood en het meisje en ooit adviseur van de linkse Chileense president Allende. Hij wist zich haar na veertig jaar nog te herinneren vanwege haar betrokkenheid en empathie.’”

30 jan. 2020 11:57 onderwerp: Re: Kitty Zwart (1943-2020), hooggeleerde vrouw die vocht voor vertaalvak: Heel hartelijk bedankt Mark voor dit artikel. Het betekent enorm veel voor mij. Ik heb Dr Kitty Zwart nooit leren kennen. Dit verhaal is geheel nieuw voor mij. Maar ik herken in haar loopbaan veel parallellen met dat van mij. Ik betreur dat zij is overleden. Zij zou voor mij van onschatbare waarde zijn geweest als ik haar tijdens haar leven had leren kennen. Ik heb de Don Quichot ook in het Spaans en in het Nederlands bestudeerd. De eerste Nederlandse versie die ik heb gelezen was van de Utrechtse hoogleraren Wereumeus Buning en Van Dam. Het was een zeer lijfelijk werk van meer dan 1200 bladzijden. Ik heb er de hele zomervakantie van 1968 over gedaan om het werk te bestuderen. Tijdens mijn studie aan de Pedagogische Academie ‘Peter Kanis Kweekschool’ heb ik in opdracht van mijn docent Nederlands Dr Peeters een aantal exemplaren uit de Nederlandse jeugdliteratuur bestudeerd. Na mijn bezoek aan Madrid in juli 1968 heb ik op de camping mijn latere correspondentievriendin María Dolores Ferrer Velasco uit Barcelona ontmoet. Als verjaardagscadeau stuurde zij mij toen in november de Spaanstalige versie van de Don Quichot. Dat was ook de reden waarom ik mij in 1970 voor de MO-opleiding Spaans heb aangemeld. Gedurende de laatste twee jaar van de opleiding werd er elke vrijdagavond in het Erasmusgebouw een hoofdstuk behandeld van ‘El ingenioso hidalgo’. Zoals je weet ben ik daar in 1977 onder begeleiding van Prof.Dr Jaime Sánchez Romeralo op afgestudeerd. Het lijkt mij geen toeval dat dit artikel op dit moment verschijnt. De overstroming van het Land van Maas en Waal 25 jaar geleden vond op hetzelfde moment plaats dat ik samen met mijn collega en docent vakdidaktiek Dr Kees van Esch per auto naar Han-sûr-Lesse in België ben gereisd voor een studiebijeenkomst van Nederlandse en Belgische vakcollega’s docenten Spaans. Bij die gelegenheid heb ik in het Domaine Les Masures kennisgemaakt met Prof.Dr Hugo de Schepper. Hij was toen hoogleraar geschiedenis en afkomstig van de Universiteit van Leuven. Na die kennismaking heb ik een gesprek gevoerd om – zoals in het geval van Kitty Zwart – de doctoraaltitel op mijn naam te krijgen. Het College van Bestuur van de Radboud Universiteit heeft mij toen laten weten dat ik op basis van mijn bevoegdheden direct kon promoveren. Vanaf mei 1995 heb ik daarover met Professor de Schepper een aantal gesprekken gevoerd en op 28 augustus 1995 ben ik door toenmalig Rector Magnificus Prof.Dr Theo van Els tot de promotie toegelaten aan de Nijmeegse Universiteit. Daar is het tot op de dag van vandaag nog niet van gekomen. De ontwikkeling van de Cervantesorganisatie eiste namelijk elke dag mijn volledige aandacht op en ik was ook genoodzaakt alle ontwikkelingen in de markt bij te houden. Nadat Professor de Schepper met emeritaat is gegaan heeft hij mij op 17 mei 2003 tijdens de viering van het tachtigjarig bestaan van de Nijmeegse universiteit tijdens onze maaltijd in De Refter in contact gebracht met zijn opvolger Prof.Dr Peter Rietbergen. Hij vond mijn belangstellingsveld te ruimomvattend om tot een proefschrift te geraken en heeft mij toen geadviseerd om contact op te nemen met een hoogleraar in de politieke wetenschappen van de Universiteit van Amsterdam om een proefschrift te schrijven over de rol van de monarchie binnen het integratieproces van de Europese Unie. Ook daar is het niet van gekomen terwijl ik mij daarmee al vanaf mei 1995 heb beziggehouden middels mijn brieven aan Koningin Beatrix en Koning Juan Carlos binnen het kader van vijftig jaar bevrijding. De Nederlandse vertaling van Barber van de Pol heb ik hier ook op de plank staan. En ook die versie heb ik hier bestudeerd en enkele kritische kanttekeningen geplaatst. Zo heeft Barber bijvoorbeeld de term ‘Salmantino’ (inwoner van Salamanca) vertaald met ‘Salamankijn’ in plaats van ‘Salmantijn’. Ik werd daarin met name geboeid door de verwijzing in het boek naar de ‘Diana’ van Jorge de Montemayor. Ik heb hierover ook nog een correspondentie gevoerd met een paar medewerkers van ‘De groene Amsterdammer’ (aangehecht). Ten gevolge van mijn prioriteitsstellingen ben ik niet tot een proefschrift gekomen. Tijdens het AEPE-congres van 2018 in Zamora heb ik een certificaat ontvangen van de Asociación Europea de Profesores de Español, het Spaanse Instituto Cervantes en de Universiteit van Salamanca op naam van Profesor Doctor John van der Heyden en getekend door AEPE-voorzitter Rafael del Moral (ook aangehecht). De waarde hiervan kan ik niet inschatten. Ik ben gisteren begonnen met het schrijven van mijn komende ‘ponencia’ (lezing) op het volgende AEPE-congres eind juli in Úbeda. Toevallig heb ik dat gistermorgen van 10:00 tot 11:30 in het Holland Huis besproken met Dominee Paul Moet uit Velp. Hij heeft in dezelfde periode 1970-1977 in Kampen theologie gestudeerd als ik Spaanse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Nijmegen. Het was een vruchtbaar gesprek en leerzaam van beide kanten.

Vanuit deze achtergrond memoreer ik aansluitend aan Het Licht op Johannesburg en mijn documenten d.d. 29 januari vanaf 5 januari 1991 mijn documenten d.d. 30 januari vanaf 5 januari 1991: 1996 Stichting Cervantes Benelux 1997 Human Performance TechnologyTelegraafartikel 1998 Faxbericht Imperial ThoughtsBrief Imperial ThoughtsPromotie 1999 De laatste brief uit Utrecht 2000 Evidence 2001 Sangría del hereje 2002 Goed nieuws van een harde werker 2003 Reunion 2004 De geest van de sangría 2005 Opladen van de batterij 2006 Forward Annual Return and Annual Accounts end of financial yearAward notifications (1) 2007 Vijf kroonprinsen 2008 Cervantesfonds/StichtingWereldoudersVan Plan A naar Plan B 2010 Tony Blair 2011 Rennert International en de Baaken 2012 Paspoort Van der Heyden – Van Oranje – De Bourbon en de Algemene Ledenvergadering van D66 in Nijmegen.

16:10 Er werd vandaag bij mij aangebeld van iemand van Tecnocasa met de vraag of ik mijn appartement te koop heb.