STADHOUDER WILLEM V VAN ORANJE IN HET VERHAAL VAN NEDERLAND

In de hal van Kasteel Engelenburg in Brummen staat een Franse vlag uit de periode die gisteravond in  Het verhaal van Nederland  aan de orde is gekomen met de titel Patriotten en Prinsgezinden. Vanuit deze achtergrond geef ik aansluitend aan mijn berichten 20130122 Terug uit Amaragua  en 20220330 Statuten Stichting Cervantes Benelux mijn feedback op de uitzending van gisteravond.

“Eind achttiende eeuw wordt ons land verscheurd door een burgeroorlog. Wordt ons land een monarchie of een democratische republiek?”

Met die vraag begint het verhaal op  het strand van Scheveningen op 18 januari 1795. We zien Stadhouder Willem V van Oranje-Nassau  hier in een koets op de grens van zand en zee. Hij draagt een hoofddeksel zoals Keizer Napoleon I dat ook placht te doen. Willem V slaat op de vlucht naar Engeland.

1780 We maken met Daan Schuurmans een boottocht over de Utrechtse Vecht langs fraaie landhuizen. Belangrijke functies worden onderling verdeeld en gingen over van vader op zoon zoals ook bij de familie Van der Heyden van Baak al eeuwenlang het geval was geweest. Het is de tijd van de trekschuit. De hierin reizende families zijn regenten die alles doen om hun positie te behouden.

Minuut 7:06 Paleis Het Loo Apeldoorn. Hier woont Stadhouder Willem V Prins van Oranje-Nassau. Voorvader van onze Koning Willem Alexander. Willem was pas drie jaar toen zijn vader  Willem IV  overleed. Willem V was getrouwd met Wilhelmina van Pruisen. Hij was volgens historicus Joost Roosendaal geen krachtdadig persoon. Hij is afgebeeld op schilderijen in het Haagse Mauritshuis. Deugdzaamheid was een belangrijke kwaliteit die men moest hebben als bestuurder. Dit brengt mij in gedachten naar het boek Moed en deugd.

1785 In Hattem begint de opstand tegen de macht van de stadhouder. Naast de regenten en het Oranjehuis ontstaat een nieuwe beweging. De patriotten. Herman Willem Daendels was de eerste leider van die beweging. Hij had gestudeerd in Harderwijk. De predikant van Hattem laat hem oefenen in de Grote Kerk. Na een oproer in de Lange Poten en het Spui in Den Haag wordt Willem door de regenten ontslagen als stadhouder van de Provincie Holland.

Na een van zijn bekende driftbuiten is Willem diep beledigd en trekt zich vanuit Den Haag terug op Paleis Het Loo. In Hattem probeert Willem Daendels een nieuw stadsbestuur te vormen.

Willem V is ontslagen als stadhouder van de Provincie Holland. Maar hij is ook nog stadhouder van de overige provincies. Op 4 september 1786 laat hij Hattem belegeren. Het Oranjebewind staat op omvallen. Willem voelt zich in het nauw gedreven. Vanuit Het Loo trekt hij zich met zijn familie terug op de Nijmeegse burcht Het Valkhof.  We zien dan een door trekpaarden getrokken postkoets op een breed bospad dat mij doet denken aan de Heyendaelseweg tussen Nijmegen en Eyll bij het Duitse Weeze. De vermoedelijke geboorteplaats van Richmonda Louise Dorotea von Dael tot Eyll.  Willems vrouw Wilhelmina van Pruisen gaat met een petitie naar Den Haag. Het is een dekmantel voor een gewaagder plan. Bij Goejanverwellesluis wordt zij aangehouden door patriotten die daar de grens bewaken. Ze had het plan om in Den Haag een opstand te veroorzaken. Woedend keert zij naar Nijmegen terug en brengt haar broer in Berlijn op de hoogte. Koning Frederik Willem II van Pruisen . Die brengt een Pruisisch leger op de been. Een Pruisisch leger van 26.000 man valt de Provincie Holland binnen. Hierdoor keert Willem terug in Den Haag en wordt daar enthousiast binnengehaald door zijn aanhangers.

Minuut 30:19 Hier komt Het Stadhouderlijk Hof in beeld. In Leeuwarden.

Parijs 1792 .De revolutie is hier uitgebroken. De Franse revolutionairen hebben nauwe contacten met de Nederlandse patriotten. Vandaar die Franse vlag in De Engelenburg naar ik aanneem. De foto van mij is daar gemaakt door toenmalig barkeeper Ramon Soers. Vermeld in De paarse vlinder en het blauwe licht  – FergieVive La FranceBaak à la CarteCandle in the WindQueen ElizabethContractEngels weekendPaars EuropaOperation PurpleRusteloosheidBuilding The Holding VIRetour Nijmegen-Wassenaar IIGebed zonder Van den EndeNaar de eindstreepConvergentieWilkinsonDe vergulde sleutelMabelGordon Brown stapt op als partijleiderAardbeving in Nieuw ZeelandTweede dag Staatsbezoek aan Duitsland en Instituto Cervantes Benelux en het Wereld Natuur Fonds.

In Parijs zijn de Franse koning en zijn vrouw onthoofd. De Fransen noemen Willem een tiran en verklaren hem persoonlijk de oorlog. Op 1 februari 1793 volgens Beatrice de Graaf (Hoogleraar Internationale Betrekkingen). Negen dagen nadat Lodewijk XVI was onthoofd.

Hattem, 4 februari 1795

Na acht jaar ballingschap keert Herman Daendels terug met het Franse leger en zijn Bataafse legioen. De Fransen zien de Nederlanders als bondgenoten omdat ze tegen Willem in opstand zijn gekomen. Op 18 januari neemt Willem de boot en vlucht naar Engeland.

Den Haag, 1 maart 1796

Voor het eerst in de geschiedenis ligt de macht bij een democratisch parlement zoals wij dat vanmorgen hebben gezien tijdens de toespraak van de Oekraïense president Zelensky. Onder toezicht van de Fransen wordt de ‘Bataafse Republiek’ gesticht.   

Galerij Prins Willem V Mauritshuis

Er wordt een nieuwe Nederlandse identiteit gecreëerd door middel van cultuur. Er komt een Nationale Schouwburg, een Nationale Bibliotheek en er wordt een standaard spelling en grammatica van het Nederlands uitgegeven.  Daarnaast komt er een nationale kunstgalerij die voor iedereen toegankelijk is.

Nederland lijkt onafhankelijk maar wordt steeds verder ingelijfd bij Frankrijk. Dat een nieuwe leider heeft: Napoleon.

1813 De Franse vlag hangt uit in de directe omgeving van het Utrechtse Domplein. Pas als Napoleon definitief is verslagen vertrekken de Fransen uit Nederland. De Oranjes worden teruggevraagd om orde op zaken te stellen. De zoon van Willem V , Willem Frederik volgt zijn vader op. Niet als stadhouder. Maar als Koning Willem I.